Hãng tàu tăng cước trên giấy nhưng đang giảm giá ngầm
Tóm tắt nhanh: Theo báo cáo phân tích thị trường vận tải biển quốc tế công bố ngày 04/11/2026 từ chuyên trang The Loadstar phối hợp cùng hãng nghiên cứu hàng hải uy tín Linerlytica, các đợt điều chỉnh biểu cước mọi loại hàng FAK (Freight All Kinds) và phụ phí tăng giá chung GRI (General Rate Increase) có hiệu lực từ ngày 01/11/2026 của các hãng tàu container hàng đầu thế giới đang nhanh chóng sụp đổ trước áp lực của mùa thấp điểm (winter slack season). Mặc dù các “ông lớn” như MSC và CMA CGM đồng loạt gửi thông báo nâng mức cước niêm yết chặng từ châu Á đi Bắc Âu lên ngưỡng 4.500 USD cho mỗi container 40 feet (FEU) và tuyến Địa Trung Hải lên tới 5.100 USD/FEU, các giao dịch thực tế trên thị trường giao ngay (spot market) lại diễn biến theo chiều hướng hoàn toàn trái ngược.
Minh họa việc đối chiếu thông báo tăng cước với báo giá vận tải biển trước khi chốt booking.
Trước tình trạng sản lượng xuất khẩu từ các nhà xưởng châu Á chững lại rõ rệt sau khi hoàn tất các đơn hàng phục vụ đợt mua sắm cuối năm, các hãng tàu viễn dương đã không thể duy trì mặt bằng giá danh nghĩa mà bắt đầu âm thầm tung ra các gói chiết khấu ngầm sâu từ 25% đến 40%, kéo cước giao ngay thực tế rơi tự do về vùng 2.700 đến 3.400 USD/FEU nhằm tranh giành lượng hàng lấp đầy các khoang tàu mẹ. Sự tương phản sâu sắc giữa văn bản thông báo và thực tế chào giá là minh chứng rõ nét cho chiêu bài “nắn gân thị trường” quen thuộc của các liên minh hàng hải quốc tế. Đứng trước bước ngoặt này, các doanh nghiệp xuất nhập khẩu Việt Nam cần tỉnh táo nhận diện bức tranh cung cầu thực chất, không vội vàng chấp nhận các biểu phí niêm yết cứng nhắc mà cần chủ động yêu cầu đơn vị giao nhận đàm phán lại cước spot và kéo dài thời gian miễn phí lưu bãi container để bảo vệ biên lợi nhuận của doanh nghiệp.
Nếu doanh nghiệp của bạn vừa nhận được email thông báo áp dụng biểu cước mới tăng thêm hàng ngàn USD từ hãng tàu vào đầu tháng 11, đừng vội hoang mang và chấp nhận ký duyệt chi phí. Đằng sau những văn bản điều chỉnh giá cước mang tính chất thông lệ đó, một cuộc đua ngầm giảm giá để vét từng container hàng hóa đang âm thầm diễn ra trên toàn bộ các tuyến hải trình quốc tế.
Mục lục
Thực trạng các hãng tàu đồng loạt phát thông báo tăng cước đầu tháng 11
Vào những tuần cuối tháng 10 hàng năm, khi thị trường vận tải biển bước vào giai đoạn chuyển giao giữa mùa cao điểm đóng hàng Giáng sinh và giai đoạn trầm lắng mùa đông, các liên minh hãng tàu biển lớn trên thế giới thường thực hiện một bước đi quen thuộc là công bố các đợt tăng cước định kỳ. Năm nay, kịch bản này tiếp tục lặp lại với mức độ tuyên truyền đặc biệt rầm rộ.
Theo dữ liệu tổng hợp từ The Loadstar, hãng tàu container lớn nhất thế giới Mediterranean Shipping Company (MSC) đã phát đi thông báo chính thức áp dụng biểu cước FAK mới kể từ ngày 01/11/2026. Trong thông báo này, MSC thiết lập mức giá mục tiêu cho tuyến vận chuyển từ các cảng chính của châu Á đi Bắc Âu ở mức 4.500 USD/FEU và lên tới 5.100 USD/FEU đối với các cảng khu vực Tây Địa Trung Hải. Ngay sau động thái của MSC, các hãng tàu thành viên trong liên minh Ocean Alliance như CMA CGM và COSCO cũng đồng loạt gửi các thông báo điều chỉnh cước và áp phụ phí mùa cao điểm kéo dài sang tháng 11 với biên độ tăng tương đương, từ 1.000 đến 1.500 USD cho mỗi container tiêu chuẩn.
Lý do được các hãng tàu đưa ra trong các văn bản gửi khách hàng chủ yếu xoay quanh việc chi phí vận hành đội tàu tiếp tục leo thang, những rủi ro an ninh hàng hải kéo dài buộc tàu phải đi vòng qua Mũi Hảo Vọng, cùng với việc kiểm soát lượng khí thải theo tiêu chuẩn bảo vệ môi trường mới của các cơ quan quản lý quốc tế. Những thông báo này nhanh chóng tạo nên tâm lý e ngại trên diện rộng cho cộng đồng chủ hàng vừa trải qua một mùa hè căng thẳng vì cước biển leo thang kỷ lục.
Đối với các doanh nghiệp xuất nhập khẩu ký kết theo điều kiện giao hàng FOB mà quyền chỉ định hãng tàu thuộc về đối tác ngoại, hoặc các doanh nghiệp chịu trách nhiệm chi trả toàn bộ chi phí vận chuyển theo hợp đồng Incoterms CIF, những thông báo tăng giá đầu tháng 11 thoạt nhìn giống như một đòn giáng nặng nề vào kế hoạch cân đối tài chính cho các đơn hàng xuất khẩu cuối năm 2026.
Bóc tách chiêu bài nắn gân thị trường và làn sóng giảm giá ngầm
Tuy nhiên, giữa văn bản niêm yết trên giấy tờ và thực tế dòng tiền giao dịch tại các sàn cước vận tải biển luôn tồn tại một khoảng cách rất lớn. Chỉ chưa đầy 72 giờ sau mốc hiệu lực ngày 01/11/2026, đợt tăng cước rầm rộ của các hãng tàu đã lộ rõ bản chất là một nỗ lực bất thành nhằm dựng hàng rào kỹ thuật ngăn chặn đà giảm giá của thị trường.
Báo cáo phân tích chuyên sâu của công ty tư vấn dữ liệu hàng hải Linerlytica công bố vào đầu tháng 11 chỉ rõ rằng nỗ lực áp đặt biểu giá FAK mới của các hãng tàu “gần như đã cầm chắc thất bại ngay từ khi vừa phát hành”. Nguyên nhân cốt lõi là do thị trường đã chính thức bước vào mùa thấp điểm mùa đông (winter slack season). Hầu hết các tập đoàn bán lẻ đa quốc gia tại Bắc Mỹ và châu Âu đã hoàn tất việc nhập khẩu hàng tồn kho phục vụ các đợt siêu khuyến mại cuối năm từ giữa tháng 10. Lượng hàng mới từ các nhà xưởng gia công dệt may, da giày, đồ gỗ và điện tử tại Việt Nam cũng như khu vực Đông Nam Á bắt đầu chững lại đáng kể.
Trước thực tế khoang tàu trống ngày càng nhiều, các hãng tàu không thể cứng nhắc bám vào mức giá niêm yết 4.500 USD/FEU. Ngay từ những ngày đầu tháng 11, để đảm bảo hệ số lấp đầy (vessel utilization rate) không rơi xuống dưới ngưỡng an toàn 80%, các hãng tàu bắt đầu âm thầm phá vỡ thỏa thuận ngầm về việc giữ giá.
Dữ liệu ghi nhận từ hệ thống giao dịch của các đơn vị logistics quốc tế cho thấy, mức cước giao ngay thực tế trên chặng châu Á đi Bắc Âu đã nhanh chóng tụt dốc về ngưỡng 2.700 – 3.400 USD/FEU, thấp hơn từ 1.100 đến 1.800 USD/FEU so với con số trên thông báo chính thức của MSC. Thậm chí đối với các lô hàng số lượng lớn (volume booking) từ 20 đến 50 container trở lên, các đại lý hãng tàu sẵn sàng cấp mức giá chiết khấu đặc biệt (named account rate) kèm theo cam kết không áp dụng các khoản phụ phí phát sinh.
Đây là một chiêu bài kinh điển trong ngành vận tải biển được giới chuyên môn gọi là “nắn gân thị trường”. Hãng tàu công bố mức giá trên trời nhằm mục đích kép: vừa thăm dò xem sức chịu đựng của thị trường đến đâu, vừa tạo tâm lý hoang mang để ép các chủ hàng nhỏ lẻ phải nhanh chóng ký hợp đồng với mức giá cao hơn giá trị thực tế trước khi biểu giá mới có hiệu lực. Những doanh nghiệp xuất khẩu thiếu thông tin thị trường hoặc phó mặc hoàn toàn cho báo giá một chiều sẽ là đối tượng chịu thiệt thòi lớn nhất trong cuộc chơi này.
Vì sao các liên minh không dám cắt giảm chuyến tàu để giữ sàn giá cước
Một câu hỏi rất xác đáng được nhiều nhà quản trị chuỗi cung ứng đặt ra là: Nếu lượng hàng sụt giảm, tại sao các liên minh hãng tàu không thực hiện chiến lược hủy chuyến hàng loạt (blank sailings) để siết nguồn cung nhân tạo và giữ giá cước như họ đã từng làm rất thành công trong quý 2 và quý 3?
Câu trả lời nằm ở bài toán cạnh tranh thị phần gay gắt giữa các liên minh hàng hải lớn khi bước vào giai đoạn chuẩn bị tái cấu trúc mạng lưới dịch vụ toàn cầu.
Theo phân tích của chuyên gia hàng hải trên The Loadstar, có ba nguyên nhân chính khiến các hãng tàu không dám mạnh tay cắt giảm tải trọng trong đợt này:
Thứ nhất, nỗi sợ mất thị phần vào tay các đối thủ cạnh tranh độc lập. Sau giai đoạn liên tục liên minh và hợp tác, thị trường vận tải biển đang chuẩn bị chứng kiến sự phân rã và tái cấu trúc mạnh mẽ của các liên minh hàng hải vào đầu năm 2027. Mỗi hãng tàu hiện nay đều đặt mục tiêu tối thượng là duy trì mạng lưới khách hàng trung thành và bảo vệ thị phần vận chuyển thực tế. Nếu một hãng tàu đơn phương hủy chuyến để giữ giá, lượng hàng ít ỏi trong mùa thấp điểm sẽ lập tức chảy sang các đối thủ cạnh tranh đang sẵn sàng hạ giá để gom hàng.
Thứ hai, công suất đội tàu bàn giao mới trong năm 2026 đang ở mức kỷ lục. Báo cáo từ Sea-Intelligence chỉ ra rằng làn sóng tàu đóng mới cỡ siêu lớn từ 16.000 đến 24.000 TEU được đặt hàng từ những năm trước đã liên tục hạ thủy và gia nhập thị trường suốt từ đầu năm đến nay. Khi chi phí cố định cho việc khấu hao tàu và duy trì đội ngũ thuyền viên quá lớn, việc để một siêu tàu nằm bờ hoặc chạy rỗng sẽ gây ra tổn thất tài chính nặng nề hơn rất nhiều so với việc giảm cước vận chuyển để thu về dòng tiền bù đắp chi phí nhiên liệu.
Thứ ba, sự suy yếu đồng thuận giữa các thành viên liên minh. Trong bối cảnh lực cầu toàn cầu suy giảm cục bộ, việc phân bổ chỉ tiêu chỗ (allocation) trên các chuyến tàu liên danh trở nên vô cùng nhạy cảm. Hãng tàu nào cũng muốn ưu tiên xếp hàng của khách hàng trực tiếp của mình thay vì chia sẻ cho đối tác liên minh, dẫn đến tình trạng bằng mặt nhưng không bằng lòng, bề ngoài công bố tăng giá cùng nhau nhưng bên dưới lại bí mật chào giá sàn để giành giật từng hợp đồng vận chuyển.
Do đó, dù các bản tin dự báo công suất của Drewry có ghi nhận một số chuyến tàu bị hủy rải rác, tỷ lệ hủy chuyến thực tế trên các tuyến Đông – Tây trong tháng 11 chỉ chiếm khoảng 8% tổng số chuyến theo lịch trình, hoàn toàn không đủ để tạo ra sự khan hiếm nguồn cung và đảo ngược xu hướng giảm giá cước của thị trường.
Ba bước giúp doanh nghiệp xuất nhập khẩu tận dụng cơ hội ép cước thực tế
Bước vào mùa thấp điểm với sự phân hóa rõ rệt giữa giá niêm yết và giá giao dịch ngầm, cán cân quyền lực trên bàn đàm phán vận tải biển đã chính thức đổi chiều có lợi cho các chủ hàng. Để không bị mất tiền oan và tối ưu hóa chi phí vận chuyển trong giai đoạn này, HL Shipping khuyến nghị các doanh nghiệp xuất nhập khẩu triển khai ngay ba bước hành động cụ thể:
Bước một yêu cầu forwarder cập nhật báo giá spot hàng tuần
Bốn điều kiện cần kiểm tra để so sánh các báo giá vận tải biển trên cùng cơ sở.
Doanh nghiệp tuyệt đối không nên ký kết các hợp đồng cước cố định dài hạn ở mức giá cao của tháng 10 hay chấp nhận biểu cước niêm yết của tháng 11. Hãy yêu cầu đối tác cung cấp dịch vụ logistics hoặc các đơn vị forwarder cập nhật bảng báo giá giao ngay (spot rate) theo từng tuần, thậm chí theo từng chuyến tàu cụ thể.
Khi nhận báo giá, hãy yêu cầu bóc tách rõ ràng giữa cước cơ sở (ocean freight) và các khoản phụ phí đi kèm. Doanh nghiệp cần nắm rõ rằng mức cước 4.500 USD/FEU đi châu Âu hay 7.500 USD/FEU đi Bờ Tây nước Mỹ chỉ là mức giá trần danh nghĩa. Mức cước thực tế mà các hãng tàu đang chấp nhận để đưa hàng lên tàu hiện nay thấp hơn rất nhiều, và việc đàm phán dựa trên số liệu giao dịch spot thực tế sẽ giúp doanh nghiệp tiết kiệm từ vài trăm đến hàng ngàn USD trên mỗi chuyến hàng.
Bước hai đàm phán gia hạn thời gian miễn phí lưu bãi container
Trong mùa thấp điểm khi hãng tàu thừa công suất và bãi cảng không còn chịu áp lực quá tải nghiêm trọng, các hãng tàu có xu hướng sẵn sàng nhượng bộ về các điều khoản dịch vụ phụ trợ để giữ chân khách hàng. Đây chính là thời điểm vàng để doanh nghiệp xuất nhập khẩu đàm phán nới rộng thời gian miễn phí lưu container và lưu bãi (Free time DEM/DET).
Thông thường, thời gian miễn phí lưu bãi tại các cảng đến chỉ dao động từ 5 đến 7 ngày. Tuy nhiên, trong giai đoạn hiện tại, chủ hàng hoàn toàn có thể yêu cầu nâng mức Free time DEM/DET lên 14 đến 21 ngày cho cả hai đầu cảng đi và cảng đến. Khoảng thời gian đệm này mang lại sự an tâm tuyệt đối cho doanh nghiệp, loại bỏ hoàn toàn nguy cơ phát sinh chi phí phạt lưu container đắt đỏ nếu tiến độ thông quan hoặc nhận hàng tại kho nội địa của đối tác bị chậm trễ.
Bước ba lựa chọn đại lý giao nhận sở hữu khối lượng chỗ ổn định
Ba việc doanh nghiệp nên xác nhận với forwarder trước khi chốt booking vận tải biển.
Trong một thị trường mà các hãng tàu liên tục thay đổi chính sách giá ngầm, việc tự doanh nghiệp đứng ra làm việc trực tiếp với hãng tàu thường gặp bất lợi lớn do không có đủ khối lượng hàng để ép giá. Lúc này, vai trò của một đại lý giao nhận forwarder chuyên nghiệp có hợp đồng dài hạn và mối quan hệ chặt chẽ với nhiều liên minh tàu biển là yếu tố quyết định.
Là đơn vị cung ứng giải pháp vận tải đường biển quốc tế hàng đầu với hơn 10 năm kinh nghiệm, HL Shipping luôn nắm bắt chính xác mạch vận động thực tế của thị trường hàng hải. Chúng tôi trực tiếp làm việc với các liên minh hãng tàu lớn, cam kết tiếp cận mức cước spot cạnh tranh nhất tại từng thời điểm, đồng thời bảo đảm an toàn chỗ trên tàu và tính minh bạch tuyệt đối về chứng từ vận đơn Bill of Lading. Bên cạnh đó, với hệ sinh thái logistics toàn diện bao gồm cả dịch vụ hải quan trọn gói, HL Shipping luôn sẵn sàng đồng hành hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua mọi biến động thị trường, tối ưu hóa chi phí và đảm bảo dòng chảy hàng hóa luôn thông suốt.
Nguồn tham khảo quốc tế:
The Loadstar (04/11/2026) — Carriers’ November FAK Hikes Collapsing as Slack Season Takes Hold.
Drewry Maritime Research — Cancelled Sailings Tracker and Weekly World Container Index Updates (Early November 2026).
Sea-Intelligence ApS (Late October 2026) — *Deployment Analysis of Global East-West Trade Lanes.
Về chúng tôi
HL Shipping Co.,Ltd là một đơn vị giao nhận vận tải có trụ sở tại Hồ Chí Minh, Việt Nam. Với hơn 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực vân tải biển và hàng không. Chúng tôi tự tin là địa chỉ lý tưởng để cung cấp các dịch vụ vận tải hàng hóa, logistics. Đáp ứng được mọi yêu cầu của Quý Khách. Nếu bạn cần hỗ trợ gì vềkhai báo hải quan, vận tải hàng hóa nội địa…. Thì gọi ngay HLshipping để được hỗ trợ và tư vấn miễn phí.
Địa chỉ: Tầng 3, Tòa nhà Bảo Minh, 217 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Phường Xuân Hoà, Quận 3, Tp.Hồ Chí Minh
