Vì Sao Doanh Nghiệp Thường Bị Nghi Vấn Và Điều Chỉnh Trị Giá Hải Quan?

Trong bối cảnh thương mại quốc tế ngày càng sôi động năm 2025, với tổng trị giá xuất nhập khẩu Việt Nam đạt hơn 880 tỷ USD (tăng 18% so với 2024), việc xác định trị giá hải quan chính xác trở thành yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp xuất nhập khẩu duy trì dòng tiền ổn định và tránh rủi ro không đáng có. Nhiều doanh nghiệp bất ngờ nhận thông báo nghi vấn giá khai báo, dẫn đến tham vấn, thậm chí ấn định thuế cao hơn, ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí và kế hoạch kinh doanh.

Tại HL Shipping, chúng tôi hiểu rõ những lo lắng này vì đã đồng hành cùng hàng ngàn doanh nghiệp qua các lô hàng quốc tế. Việc bị nghi vấn trị giá không phải lúc nào cũng xuất phát từ sai phạm, mà thường từ sự khác biệt giữa giá khai báo và dữ liệu tham chiếu của cơ quan hải quan. Bài viết này sẽ giúp bạn nắm rõ bản chất vấn đề, các dấu hiệu thường gặp, quy trình xử lý theo quy định mới nhất (Nghị định 167/2025/NĐ-CP), cùng những giải pháp thực tế để bảo vệ quyền lợi chính đáng.

Trị Giá Hải Quan Là Gì Và Tại Sao Cơ Quan Hải Quan Thường Nghi Vấn?

Trị giá hải quan là giá thực tế phải trả tính đến cửa khẩu nhập đầu tiên (đối với hàng nhập khẩu), làm cơ sở tính thuế nhập khẩu, VAT và các nghĩa vụ khác. Theo nguyên tắc GATT/WTO mà Việt Nam tuân thủ, phương pháp ưu tiên là trị giá giao dịch – tức giá thực tế trên hóa đơn, hợp đồng – miễn là đáp ứng các điều kiện độc lập, minh bạch và không bị ảnh hưởng bởi mối quan hệ đặc biệt.

Tuy nhiên, hệ thống quản lý rủi ro tự động của Tổng cục Hải quan sẽ đối chiếu giá khai báo với cơ sở dữ liệu lịch sử (GDM – Global Data Management). Nếu giá thấp hơn biên độ tham chiếu (thường 10-20% tùy mặt hàng), hệ thống sẽ gắn cờ nghi vấn. Đây không phải “nâng giá” tùy tiện, mà là cơ chế bảo vệ ngân sách nhà nước và chống gian lận chuyển giá.

Xem thêm: Chứng Chỉ Khai Báo Hải Quan Là Gì? Hướng Dẫn Toàn Diện Cho Doanh Nghiệp

Năm 2025, với Nghị định 167/2025/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 08/2015, quy định kiểm tra trị giá được linh hoạt hơn: cho phép hoán đổi thứ tự phương pháp khấu trừ và tính toán nếu doanh nghiệp đề nghị bằng văn bản, đồng thời bổ sung quy định về trị giá thống kê. Điều này giúp quá trình minh bạch hơn, nhưng cũng đòi hỏi doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ chặt chẽ ngay từ đầu.

💡 Tips HL Shipping: Trước mỗi lô hàng, hãy kiểm tra sơ bộ giá thị trường qua các nguồn uy tín (như dữ liệu công khai của Hải quan hoặc báo cáo ngành). Chúng tôi thường hỗ trợ khách hàng đối tác đánh giá rủi ro giá trước khi khai báo để tránh luồng đỏ không cần thiết.

5 Dấu Hiệu Phổ Biến Dẫn Đến Nghi Vấn Trị Giá Hải Quan

Dựa trên kinh nghiệm thực tế và dữ liệu từ các trường hợp tham vấn (chiếm khoảng 70% liên quan đến giá thấp bất thường), đây là những dấu hiệu hải quan thường chú ý:

Giá khai báo thấp đột biến so với hàng hóa giống hệt hoặc tương tự: Đây là nguyên nhân hàng đầu. Ví dụ, nếu thép không gỉ 304 khai báo 2.2 USD/kg trong khi dữ liệu lịch sử dao động 2.8-3.2 USD/kg, hệ thống sẽ tự động nghi vấn.

Mối quan hệ đặc biệt giữa bên mua và bán: Công ty mẹ-con, liên kết vốn hoặc giao dịch nội bộ dễ bị nghi ngờ chuyển giá để giảm thuế.

Mô tả hàng hóa thiếu chi tiết: Khai chung chung như “vải may mặc” thay vì “vải dệt thoi 100% cotton, mật độ 120 sợi/cm²” khiến hải quan khó đối chiếu với dữ liệu chuẩn.

Bất thường trong chứng từ thanh toán: Thanh toán không khớp hóa đơn (ví dụ: T/T nhưng không có UNC đầy đủ) hoặc thanh toán qua bên thứ ba.

Bỏ sót các khoản điều chỉnh cộng: Không cộng phí bản quyền, assists (nguyên liệu cung cấp miễn phí), phí thiết kế hoặc chi phí vận chuyển nội địa.

💡 Tips HL Shipping: Với khách hàng nhập khẩu nguyên liệu sản xuất, chúng tôi khuyến nghị lập bảng so sánh giá lịch sử nội bộ và chuẩn bị sẵn email đàm phán giá để chứng minh logic giảm giá (số lượng lớn, hợp đồng dài hạn).

Xem thêm: Cách lập tờ khai Hải Quan hàng xuất khẩu bằng VNACCS

Quy Trình Từ Nghi Vấn Đến Ấn Định Thuế Theo Quy Định

Quy trình được quy định rõ tại Nghị định 08/2015 (sửa đổi bởi 167/2025):

1. Nghi vấn tự động: Hệ thống gắn cờ → Thông báo tham vấn (thường luồng đỏ).
2. Giải phóng hàng có điều kiện: Doanh nghiệp nộp bảo lãnh hoặc tiền thuế tạm tính để nhận hàng.
3. Tham vấn trực tiếp: Tối đa 30 ngày (có thể gia hạn). Doanh nghiệp trình bày hồ sơ, biên bản ghi rõ ý kiến hai bên.
4. Quyết định cuối cùng: Chấp nhận giá khai báo hoặc bác bỏ → áp dụng phương pháp khác (hàng giống hệt, khấu trừ…) → ấn định thuế.

Nếu không đồng ý, doanh nghiệp có quyền khiếu nại lần 1 (30 ngày) hoặc lần 2 lên Tổng cục Hải quan.

Sai Lầm Thường Gặp Và Cách Khắc Phục Hiệu Quả

Sai lầm phổ biến:

• Khai giá thấp mà không có bằng chứng hỗ trợ.
• Hồ sơ lưu trữ lỏng lẻo, thiếu email đàm phán hoặc bảng giá thị trường.
• Ký biên bản tham vấn mà không ghi ý kiến bảo lưu.
• Bỏ qua quyền khiếu nại do sợ phức tạp.

Checklist khắc phục từ HL Shipping:

• Lập hợp đồng chi tiết, kèm phụ lục điều khoản giá.
• Lưu trữ đầy đủ correspondence (email, chat) chứng minh đàm phán.
• Mô tả hàng hóa theo HS code chi tiết nhất có thể.
• Kiểm tra khoản điều chỉnh cộng/trừ trước khai báo.
• Chuẩn bị bảng so sánh giá thị trường và lý do giảm giá.
• Hợp tác trong tham vấn nhưng luôn ghi ý kiến nếu không đồng ý.

💡 Tips HL Shipping: Hãy để chúng tôi hỗ trợ kiểm tra hồ sơ trước thông quan – dịch vụ tư vấn hải quan miễn phí cho khách hàng vận chuyển thường xuyên.

Xem thêm: Tra Cứu Nợ Thuế Hải Quan 2026: Hướng Dẫn Chi Tiết Từ A-Z

FAQ

1. Bị nghi vấn trị giá hải quan có bị phạt ngay không?
Không, tham vấn chỉ là quy trình kiểm tra. Chỉ phạt nếu chứng minh được gian lận (thường 10-20% số thuế trốn).

2. Thời gian tham vấn tối đa bao lâu theo quy định 2025?
Tối đa 30 ngày, có thể gia hạn nếu cần bổ sung hồ sơ.

3. Có bắt buộc nộp thuế theo giá ấn định để khiếu nại không?
Có, phải nộp hoặc bảo lãnh tạm thời để khiếu nại, nhưng nếu thắng sẽ được hoàn lại.

4. Mối quan hệ mẹ-con có luôn bị bác bỏ trị giá giao dịch không?
Không, chỉ cần chứng minh giá không bị ảnh hưởng bởi mối quan hệ (bằng báo cáo chuyển giá độc lập hoặc so sánh thị trường).

5. Doanh nghiệp có thể yêu cầu hoán đổi phương pháp tính trị giá không?
Có, theo Nghị định 167/2025, doanh nghiệp đề nghị bằng văn bản để hoán đổi phương pháp khấu trừ và tính toán.

6. Làm thế nào để giảm rủi ro bị nghi vấn lâu dài?
Xây dựng hồ sơ minh bạch, tuân thủ cao và hợp tác với đối tác logistics có chuyên môn hải quan như HL Shipping.

Kết Luận

Việc bị nghi vấn hoặc điều chỉnh trị giá hải quan là phần không thể tránh trong hoạt động xuất nhập khẩu, nhưng với chuẩn bị kỹ lưỡng và đối tác đồng hành đáng tin cậy, doanh nghiệp hoàn toàn có thể bảo vệ quyền lợi, giảm chi phí và duy trì lợi thế cạnh tranh. Năm 2025, với các cải cách hải quan hướng tới minh bạch và số hóa, cơ hội để thông quan nhanh chóng đang rộng mở hơn bao giờ hết.

HL Shipping tự hào là người bạn đồng hành tận tâm, mang đến giải pháp logistics tối ưu và hỗ trợ hải quan chuyên sâu, giúp “Your cargo, we connect beliefs” trở thành hiện thực.

Về chúng tôi

HL Shipping Co.,Ltd là một đơn vị giao nhận vận tải có trụ sở tại Hồ Chí Minh, Việt Nam. Với hơn 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực vân tải biển và hàng không. Chúng tôi tự tin là địa chỉ lý tưởng để cung cấp các dịch vụ vận tải hàng hóa, logistics. Đáp ứng được mọi yêu cầu của Quý Khách. Nếu bạn cần hỗ trợ gì về khai báo hải quan, vận tải hàng hóa nội địa…. Thì gọi ngay HLshipping để được hỗ trợ và tư vấn miễn phí.

• Địa chỉ: Tầng 3, Tòa nhà Bảo Minh, 217 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Phường Xuân Hoà, Quận 3, Tp.Hồ Chí Minh
• Phone: +84 28 39956117 
• Email: info@hlshipping.com
• Fanpage: Fb/hlshipping.com.vn
• Google review: https://g.page/hlshipping?gm