Cước container toàn cầu ‘nhảy vọt’ 23% chỉ trong một tuần vì rủi ro an ninh

Trong tuần đầu tháng 6/2026, thị trường vận tải biển quốc tế ghi nhận đợt biến động giá cước lớn nhất kể từ đầu năm. Sự cố an ninh liên tiếp tại các yết hầu hàng hải trọng điểm đã thắt chặt tải trọng đội tàu toàn cầu, đẩy doanh nghiệp xuất nhập khẩu vào thế bị động trước làn sóng phụ phí mới từ các hãng tàu.

Bối cảnh căng thẳng tại các eo biển chiến lược toàn cầu

Thị trường logistics thế giới đang phải hứng chịu tác động kép từ hai điểm nóng địa chính trị lớn là Biển Đỏ và eo biển Hormuz. Đầu tháng 6/2026, lực lượng Houthi tại Yemen đã công bố lệnh cấm hoàn toàn đối với các tàu có liên kết với Israel đi qua khu vực Biển Đỏ, tuyên bố biến các tàu này thành mục tiêu quân sự. Quyết định này dập tắt kỳ vọng của nhiều chủ hàng về việc nối lại hành trình qua kênh đào Suez ngắn ngày, buộc phần lớn đội tàu vẫn phải duy trì lộ trình vòng qua Mũi Hảo Vọng đầy tốn kém.

Đáng chú ý hơn, tình hình an ninh tại eo biển Hormuz – tuyến đường xuất khẩu dầu mỏ và hàng hóa huyết mạch của Trung Đông – cũng bất ngờ leo thang nghiêm trọng trong tuần qua. Theo báo cáo từ Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO), các sự cố mất an ninh liên tiếp diễn ra từ ngày 9 đến ngày 13/06/2026. Trong đó, một sự cố nghiêm trọng xảy ra vào ngày 9-10/06 đối với tàu chở dầu MT Settebello ngoài khơi Oman gây tổn thất nhân sự đáng tiếc, và tiếp đó ngày 13/06 một tàu chở dầu khác mang cờ Hồng Kông bị trúng vật thể bay chưa xác định.

Những rủi ro an ninh trực diện buộc các hãng tàu phải thay đổi phương thức vận hành. Nhiều tàu biển khi đi qua các vùng biển này đã phải tắt hệ thống định vị tự động (AIS) để chạy tối nhằm tránh bị phát hiện, hoặc chấp nhận dừng hẳn hải trình chờ hộ tống quân sự. Hệ quả là thời gian quay vòng container bị kéo dài thêm từ 10 đến 18 ngày, làm cản trở tiến độ giao nhận hàng hóa của các doanh nghiệp xuất nhập khẩu tại châu Á.

Giá cước lập đỉnh mới và sức ép phụ phí mùa cao điểm

Phản ứng trước các nguy cơ an ninh và tình trạng thiếu hụt tàu thực tế, chỉ số cước biển toàn cầu đã nhảy vọt nhanh chóng. Theo báo cáo ngày 11/06/2026 của Drewry World Container Index (WCI), giá cước container trung bình toàn cầu đã tăng 23% chỉ trong tuần đầu tháng 6, đạt mức 3.433 USD/FEU và tiếp tục nhích lên mốc 3.549 USD/FEU vào ngày 11/06. Trên các tuyến vận tải nhộn nhịp đi Mỹ và Châu Âu, mức tăng thậm chí còn sốc hơn: tuyến Thượng Hải – Los Angeles tăng 31% lên mức 4.565 USD/FEU, và tuyến Thượng Hải – Rotterdam đi Bắc Âu tăng 25% lên mức 3.579 USD/FEU.

Đồng thời, chỉ số cước container Thượng Hải (SCFI) công bố ngày 12/06/2026 cũng ghi nhận tuần tăng thứ sáu liên tiếp, chạm mức 2.985,22 điểm (tăng 9,5% trong tuần). Nhu cầu dịch chuyển hàng hóa tăng cao đột ngột do các nhà bán lẻ đẩy nhanh kế hoạch nhập hàng sớm để chuẩn bị cho mùa mua sắm cuối năm và né tránh các đợt áp thuế quan mới của Mỹ dự kiến có hiệu lực vào tháng 7/2026.

Trong khi nhu cầu tăng cao, nguồn cung tàu lại ở trạng thái vô cùng căng thẳng. Tỷ lệ tàu nhàn rỗi toàn cầu hiện giảm sâu xuống mức kỷ lục chỉ còn khoảng 0,6%. Để bù đắp chi phí vận hành đội tàu đi vòng qua các eo biển bất ổn, loạt hãng tàu lớn như Maersk, CMA CGM và Hapag-Lloyd đã đồng loạt áp dụng phụ phí mùa cao điểm (PSS) mới từ đầu tháng 6. Cụ thể, Hapag-Lloyd đã áp mức PSS trị giá 500 USD/20′ và 1.000 USD/40′ đi Bắc Âu từ ngày 08/06. CMA CGM cũng công bố nâng mức phụ phí PSS đi Địa Trung Hải và Bắc Phi lên mức 900 USD/20′ và 1.800 USD/40′ bắt đầu từ ngày 15/06/2026.

Tác động trực tiếp đến doanh nghiệp xuất nhập khẩu Việt Nam

Chi phí logistics leo thang nhanh chóng đang bào mòn biên lợi nhuận của các doanh nghiệp xuất nhập khẩu Việt Nam. Đối với các đơn hàng ký kết theo điều kiện nhóm C (như CIF hay CFR), doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam phải tự gánh chịu toàn bộ phần cước biển và phụ phí tăng thêm ngoài dự kiến, dẫn đến rủi ro thua lỗ nặng trên mỗi container xuất đi.

Ngay cả với các doanh nghiệp ký hợp đồng theo nhóm F, các đối tác nhập khẩu nước ngoài cũng bắt đầu yêu cầu chia sẻ áp lực chi phí hoặc trì hoãn việc lấy hàng do giá cước spot quá cao. Do đó, các nhà quản lý chuỗi cung ứng được khuyến nghị cần tìm hiểu kỹ về điều khoản FOB trong Incoterms nhằm hiểu rõ ranh giới chuyển giao rủi ro chi phí, từ đó có cơ sở đàm phán phân bổ lại phụ phí phát sinh một cách công bằng với người mua nước ngoài.

Bên cạnh đó, việc các hãng tàu ưu tiên chuyển đổi tải trọng sang các tuyến dài có lợi nhuận cao hơn đang gây ra tình trạng khan hiếm container rỗng nghiêm trọng tại các cảng trung chuyển của Việt Nam như Cát Lái và Hải Phòng. Doanh nghiệp không chỉ đau đầu vì giá cước tăng mà còn đối mặt với nguy cơ lỡ lịch đóng hàng do không thuê được vỏ container hoặc bị hãng tàu cắt giảm (roll) booking vào phút chót.

Phương án ứng phó thực tế từ chuyên gia logistics

Trước bối cảnh thị trường vận tải biển đầy biến động, HL Shipping khuyến nghị các doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần nhanh chóng chuyển dịch sang các giải pháp mang tính chủ động hơn thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào thị trường spot:

Đầu tiên, doanh nghiệp cần chủ động lên kế hoạch và đặt chỗ trước (booking) sớm ít nhất 14 ngày so với ngày tàu chạy dự kiến. Việc chuẩn bị sớm giúp đại lý giao nhận có đủ thời gian làm việc với các hãng tàu ruột để khóa tải trọng và bảo đảm có vỏ container rỗng tại bãi. Doanh nghiệp có thể tận dụng dịch vụ vận tải đường biển quốc tế để tiếp cận mạng lưới liên kết hãng tàu đa dạng, tối thiểu hóa rủi ro bị hủy chuyến đột xuất.

Thứ hai, đối với các lô hàng vừa và nhỏ hoặc không quá gấp, doanh nghiệp nên linh hoạt chuyển đổi từ hình thức gửi nguyên container (FCL) sang gom hàng lẻ (LCL). Phương án này giúp doanh nghiệp giảm bớt áp lực tìm kiếm vỏ container rỗng và chia sẻ chi phí vận chuyển hiệu quả hơn với các chủ hàng khác.

Cuối cùng, doanh nghiệp cần rà soát lại toàn bộ quy trình chứng từ hải quan để rút ngắn tối đa thời gian thông quan tại cảng. Mọi sai sót nhỏ trên tờ khai hải quan hay chứng từ xuất xứ đều có thể khiến hàng hóa bị lưu kho bãi lâu hơn, làm phát sinh thêm chi phí lưu bãi (DEM/DET) trong bối cảnh các hãng tàu đang siết chặt thời gian quay vòng container. Việc sử dụng dịch vụ khai báo hải quan trọn gói của các đơn vị chuyên nghiệp sẽ giúp doanh nghiệp chuẩn hóa hồ sơ hải quan từ đầu, tránh các lỗi khai báo không đáng có và đẩy nhanh tiến độ đưa hàng lên tàu.

Nguồn tham khảo:

• Báo cáo chỉ số Drewry World Container Index ngày 11/06/2026.
• Thống kê an ninh hàng hải từ Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) tính đến tháng 6/2026.
• Thông báo biểu phí Peak Season Surcharge (PSS) chính thức của CMA CGM và Hapag-Lloyd.
• Dữ liệu cước container từ sàn giao dịch vận tải Shanghai Shipping Index (SCFI) ngày 12/06/2026.